Германија повторно ја отвора една од своите најчувствителни економски теми: сопствените златни резерви, кои со децении важат за симбол на стабилност, но сè почесто се гледаат и како потенцијален извор на „брза готовина“ во време на инфлациски притисоци и растечки трошоци.
Во фокусот на дебатата се наоѓа предлогот на претседателот на Германскиот институт за економски истражувања (DIW), Марсел Фрачер, кој смета дека дел од златото што го чува државата би можел да се искористи за директно олеснување на економскиот товар врз граѓаните и компаниите.
Неговата идеја ја раздвижи јавноста: Германија, вели тој, буквално седи врз „огромна касичка“ во форма на златни резерви, средства кои би можеле да се претворат во инвестиции за образование, инфраструктура или мерки против растечките цени.
Германската централна банка располага со околу 3.350 тони злато, што ја става земјата на второ место во светот, веднаш зад САД. Со неодамнешниот раст на цената на златото, проценките покажуваат дека ова богатство достигнува вредност од приближно 440 милијарди евра.
Но ова не е само прашање на бројки. Златото е географски расфрлано: околу една третина се наоѓа во САД, во трезорите на Федералните резерви во Њујорк, дел се чува во Лондон, а остатокот во Германија.
Оваа распределба е наследство од повоениот економски поредок и Бретонвудскиот систем, кога германските трговски суфицити биле претворани во злато и складирани во странство. Иако системот одамна е распаднат, договорите за чување останале.
Во време на постојан раст на трошоците за живот, идејата за „активирање“ на дел од резервите добива нова политичка тежина. Фрачер тврди дека државата не треба целосно да се откаже од златото, но дека апсолутното табу за негова употреба веќе не е рационално.
Според него, дури и ограничена продажба би можела да донесе значајни средства за намалување на притисокот врз домаќинствата или за јавни инвестиции.
Сепак, дури и тој признава дека одлуката не е лесна и дека централната банка не може едноставно да биде принудена да го продаде државното злато.
Темата отвори и нови политички поделби. Дел од критичарите на постојниот аранжман со САД бараат враќање на златото во Германија, особено поради намалената доверба во меѓународните партнери во последните години.
Од друга страна, поддржувачите на сегашниот систем тврдат дека чувањето на златото во Њујорк обезбедува стабилност, ликвидност и безбедност во кризни ситуации.
Во меѓувреме, дел од политичките партии дури предлагаат и целосна репатријација на резервите, што противниците го отфрлаат како популистичка и непотребна иницијатива.
Германската централна банка засега останува цврсто на ставот дека златото е долгорочна гаранција за доверба во еврото и финансискиот систем. Според неа, токму неговото неприкосновено чување е дел од економската стабилност на земјата.
Но дебатата што ја отвори DIW покажува дека прашањето повеќе не е само техничко, туку и длабоко политичко: дали златото треба да остане недопирлива резерва за „црни денови“, или да стане активен инструмент во справувањето со актуелните економски предизвици.
