
Поранешниот американски претседател Џозеф Бајден во своите нови мемоари оценува дека проширувањето на НАТО кон исток било една од причините поради кои Западот не успеал да изгради подобри и поконструктивни односи со Русија.
Во книгата „Promise Me, America“, објавена на 17 ноември 2026 година, Бајден се осврнува на неколку важни историски моменти што влијаеле врз односите меѓу Вашингтон и Москва.
Особено внимание посветува на проширувањето на НАТО во 2004 година, кога во Алијансата влегоа седум држави, меѓу кои и трите балтички земји – Литванија, Латвија и Естонија.
НАТО стигна до руските граници
Според Бајден, влегувањето на поранешните советски републики во НАТО значително ја променило безбедносната ситуација во Европа.
Со приемот на балтичките држави, Алијансата го проширила своето присуство непосредно до територијата на Русија.
„Тоа неизбежно мораше да предизвика загриженост во Кремљ“, напишал Бајден во мемоарите, според извадоците што ги пренесоа руските медиуми.
Поранешниот американски претседател смета дека оваа промена била еден од факторите што ги отежнале обидите за подобрување на односите меѓу Русија и западните земји.
Сепак, оценката за загриженоста на Москва не значи дека Бајден го оспорува правото на балтичките држави да изберат сопствено членство во безбедносни сојузи.
Војната во Ирак дополнително ги нарушила односите
Бајден во книгата ја посочува и американската воена интервенција во Ирак во 2003 година како важен фактор што ја искомплицирал меѓународната ситуација.
Според неговата оценка, војната не придонела за зајакнување на довербата меѓу САД и голем број меѓународни партнери.
Во тој период, Вашингтон и Москва веќе имале значителни разлики околу меѓународната безбедност и употребата на воена сила.
Комбинацијата од војната во Ирак и проширувањето на НАТО дополнително ја намалила можноста за создавање стабилни односи меѓу двете сили.
Бајден: Исклучувањето на Русија од Г8 го отежнало дијалогот
Поранешниот претседател се осврнува и на одлуката за суспендирање на учеството на Русија во Групата осум најразвиени економии.
Русија беше исклучена од форматот Г8 во 2014 година, по анексијата на Крим, а групата продолжи да функционира како Г7.
Бајден оценува дека по оваа одлука контактите со руското раководство станале потешки.
„Откако Русија беше исклучена од Г8, разговорите со руските лидери станаа многу потешки“, наведува тој, според пренесените извадоци.
Неговата оценка ја нагласува важноста на директните дипломатски канали, дури и во периоди на сериозни политички несогласувања.
Постоела можност за поинакви односи со Путин
Бајден потсетува дека на почетокот на 2000-тите години постоеле знаци на можност за поблиска соработка меѓу САД и Русија.
Како пример го наведува периодот по терористичките напади врз Соединетите Американски Држави на 11 септември 2001 година.
Според неговото потсетување, рускиот претседател Владимир Путин бил меѓу првите светски лидери што го контактирале тогашниот американски претседател Џорџ В. Буш за да изразат поддршка.
Во тој период Москва и Вашингтон покажувале подготвеност за соработка во борбата против меѓународниот тероризам.
Меѓутоа, во наредните години односите постепено се влошувале, под влијание на различните безбедносни интереси, воените интервенции и политичките кризи.
Нов поглед на односите меѓу Русија и Западот
Изјавите на Бајден привлекоа внимание во период кога односите меѓу Москва и западните држави остануваат сериозно нарушени поради руската војна против Украина.
Во мемоарите, поранешниот американски претседател се обидува да објасни како низа политички и воени одлуки влијаеле врз постепеното губење на довербата меѓу двете страни.
Неговата оценка за проширувањето на НАТО претставува осврт на една од причините за дипломатските тензии, а не единствено објаснување за денешниот конфликт.
Книгата „Promise Me, America“ е посветена на неговиот претседателски мандат, политичките предизвици и меѓународните кризи со кои се соочувала неговата администрација.























