Повисоки цени на енергијата, храната и металите би можеле дополнително да ги оптоварат домаќинствата и компаниите, според прогнозите на Светската банка што ги пренесува „Тпортал“. Геополитичките конфликти и нарушеното снабдување остануваат меѓу главните ризици, а евентуалното влошување на состојбите би можело да предизвика и посериозна прехранбена криза.
Според наведените процени, светската понуда на нафта годинава би се намалила за 5,2 проценти. Тоа би бил најголем пад во последните четири децении, ако се исклучи пандемиската 2020 година.
Намаленото производство би ја задржало цената на нафтата „брент“ на високо ниво, со очекуван годишен просек од 92 долари за барел. Истовремено, се предвидува пад на побарувачката од 2,5 проценти, што делумно би го ограничило поскапувањето.
Особено изразен притисок се очекува на европскиот пазар на природен гас. Намалените испораки на течен природен гас би можеле да ги зголемат цените во Европа за речиси 60 проценти годинава.
За 2027 година се прогнозира намалување од осум проценти, додека нормализирањето на пазарот во 2028 година би можело да донесе дополнителен пад од речиси 30 проценти. Станува збор за пазарни прогнози, кои не значат идентична промена на сметките на секое домаќинство.
Поскапувања се очекуваат и кај прехранбените суровини — нешто повеќе од 10 проценти годинава и над седум проценти во 2027 година. За 2028 година се предвидува намалување од 5,2 проценти.
Светската банка предупредува и на понеповолно сценарио: силен Ел Нињо, нови пречки во транспортот на жито преку Црното Море, ескалација на конфликтите на Блискиот Исток и дополнителни оштетувања на руската нафтена инфраструктура. Во такви услови, цените на храната би можеле да бидат 12 проценти над основната прогноза.
Според банката, ваков развој би можел да предизвика прехранбена криза слична на онаа од почетокот на минатата деценија, кога дополнителни околу 40 милиони луѓе биле турнати во екстремна сиромаштија.
Ѓубривата годинава би поскапеле за 14 проценти, по што се очекува намалување на цените во следните две години. Кај металите се прогнозира раст од 25 проценти, поттикнат од ограничената понуда и побарувачката поврзана со обновливите извори на енергија, електричните автомобили и дата-центрите.
За благородните метали се предвидува поскапување од 40 проценти, поради зголемената побарувачка за засолниште во услови на геополитичка неизвесност.
Иако прогнозите укажуваат на можни намалувања кај дел од суровините во наредните години, ризиците остануваат високи. За граѓаните, најважно ќе биде колку движењата на светските пазари ќе се пренесат врз цените на горивата, греењето, храната и другите секојдневни трошоци.
