Патувањето во Европската Унија за граѓаните од земјите од Западен Балкан наскоро ќе бара уште еден чекор – електронско патничко овластување преку системот ETIAS. Иако пополнувањето на апликацијата треба да трае помалку од 10 минути, од патниците ќе се бараат повеќе лични и други информации.
При аплицирањето ќе треба да се внесат основни лични податоци, меѓу кои целосно име и презиме, датум и место на раѓање, пол, националност, адреса на живеење, електронска пошта и телефонски број.
Ќе се бараат и податоци за родителите, доколку се познати, како и детални информации за патната исправа – број на пасошот, датумите на издавање и истекување, земјата и местото на издавање, како и органот што го издал документот.
Ќе се бараат и информации за работа и образование
Формуларот предвидува и податоци за тековниот или последниот работодавач, како и информации за образовната институција или местото каде што апликантот студира.
Патниците ќе треба да ја наведат и земјата во ЕУ во која планираат да пристигнат, како и адресата на првото сместување.
Во апликацијата ќе има и прашања поврзани со безбедносниот и миграцискиот статус. Тоа вклучува информации за одредени претходни кривични пресуди, патувања во области погодени од конфликти и претходни одлуки за враќање.
За малолетните лица важат дополнителни правила. При аплицирањето ќе треба да се наведат името и контакт-податоците на родителот или законскиот старател одговорен за нивната благосостојба.
Апликацијата може да ја поднесе и друго лице
Не е задолжително секој патник сам да ја пополнува апликацијата. Доколку барањето во негово име го поднесува друго лице, ќе треба да се наведат неговите лични и контакт-податоци, како и информациите за организацијата или компанијата што ја претставува, доколку е применливо.
Ќе треба да се наведе и односот со лицето за кое се поднесува барањето, како и да се потврди дека е потпишана соодветна изјава за застапување.
Дополнителни информации ќе бидат потребни и доколку патникот има член на семејството кој е државјанин на земја која бара ETIAS или лице од трета земја со право на слободно движење во ЕУ. Во таков случај се наведуваат податоците за членот на семејството и природата на семејната врска.
Одлуката најчесто пристигнува во рок од 96 часа
Самото пополнување на формуларот треба да трае помалку од 10 минути. Повеќето апликации ќе се обработуваат автоматски, а одлуката се очекува во рок од 96 часа.
Сепак, кај дел од барањата може да биде потребна дополнителна проверка. Во таков случај, патникот може да биде побаран да достави дополнителни документи или да присуствува на интервју.
Доколку надлежните органи побараат дополнителни информации, апликантот ќе биде известен по електронска пошта и ќе има рок од 10 дена да ги достави. Потоа одлуката треба да биде донесена во рок од најмногу 96 часа.
Ако и понатаму нема доволно информации, можно е да биде закажано интервју преку интернет или во соодветен конзулат. По интервјуто, одлуката треба да биде донесена во рок од 48 часа.
Што може да биде причина за одбивање?
ETIAS не значи автоматско одобрување на патувањето. Барањето може да биде одбиено доколку патниот документ е пријавен како изгубен или украден, доколку лицето е проценето како безбедносен или миграциски ризик, или доколку не ги достави бараните дополнителни информации во предвидениот рок.
Причина може да биде и неодѕивање на закажано интервју, претходно одбивање на влез или престој во земја од ЕУ, како и сомнеж во веродостојноста на доставените податоци или документи.
За одлуката, причината доколку барањето е одбиено и можностите за жалба, патникот ќе биде известен преку е-пошта.
Секој патник ќе мора да има сопствено одобрение
ETIAS се издава за секој носител на пасош поединечно. Тоа значи дека доколку патува цело семејство, секој член ќе мора да има сопствено одобрение.
При започнувањето на апликацијата, формуларот може да се зачува како работна верзија, но таа останува достапна 48 часа. По истекот на тој рок, податоците се бришат и апликацијата мора повторно да се започне.
Одлуката се испраќа по е-пошта, па доколку не пристигне во предвидениот рок, се препорачува проверка и на папката за несакана пошта.
Европската комисија најавува дека точниот датум за почеток на примената на ETIAS ќе биде објавен неколку месеци однапред.
Таксата за апликацијата ќе изнесува 20 евра, додека одобрението ќе важи три години или до истекот на пасошот.
