Оваа година, македонската делегација на Светскиот економски форум во Давос се појави на фона на длабоки глобални промени, особено во енергетиката и високите технологии. Од говорите на премиерот Христијан Мицкоски јасно се чита една основна порака: иднината на земјата зависи од сопственото производство на електрична енергија.
Глобалните трендови се алармантни. Според експертите на панелот за енергетика, побарувачката за електрична енергија ќе расте дури два и пол пати побрзо од вкупната енергетска потрошувачка. Следната деценија носи потреба од дополнителни капацитети од околу 40.000 терават-часа, што ја отвора вратата за државите кои навреме ќе се позиционираат како енергетски лидери. Овој раст е тесно поврзан со дигитализацијата, развојот на вештачката интелигенција и експанзијата на дата-центри кои бараат стабилно и континуирано снабдување со струја. Со други зборови, електричната енергија станува стратешки ресурс, споредлив со храна и безбедност.
Пораката од Давос за Македонија е недвосмислена: државата не смее да биде „нем набљудувач“. Денес, зависноста од увоз на електрична енергија ја става земјата во ранлива позиција, изложена на ценовни шокови и глобални геополитички турбуленции. Сопственото производство на струја не е само економска потреба – тоа е прашање на суверенитет.
Во таа насока, Мицкоски најави рестартирање на долгогодишно одложуваните енергетски проекти како „Чебрен“, „Галиште“ и „Бошков Мост“. Овие проекти не се само инфраструктурни објекти – тие се стратешки капацитети кои можат да обезбедат стабилно, обновливо и домашно производство на електрична енергија. Реализацијата на овие проекти ќе го намали увозот, ќе ја стабилизира цената на струјата, ќе го подобри трговскиот биланс и ќе создаде услови за привлекување инвестиции во индустрии кои зависат од енергија.
Средбите во Давос со мултинационални компании од енергетскиот, технолошкиот и здравствениот сектор потврдија дека постои реален интерес за инвестирање во Македонија. Но тој интерес зависи од способноста на државата да обезбеди долгорочна стабилност, а енергетиката е клучниот предуслов за тоа. Инвестициите во оваа област не се трошок – тие се катализатор за економски раст и стратешка трансформација.
