Болестите што се пренесуваат на патување и понатаму остануваат една од најголемите здравствени пречки за меѓународното движење во 2026 година, предупредуваат здравствените институции како американскиот Центар за контрола и превенција на болести (ЦДЦ), Светската здравствена организација (СЗО) и британската Агенција за здравствена безбедност (УКХСА).
Според најновите предупредувања и епидемиолошки извештаи, инфективни заболувања кои во голема мера можат да се спречат со вакцинација — како полиомиелитис, мали сипаници, жолта треска, колера и неколку вируси пренесувани од комарци, и натаму се појавуваат во различни делови од светот и влијаат врз безбедноста на патниците. Затоа, меѓународните здравствени агенции сè почесто нагласуваат дека информираноста пред патување е подеднакво важна како и самата вакцинација.
Во текот на последните месеци, ЦДЦ објави ажурирани здравствени препораки за патување, придружени со дигитални мапи кои ги следат активните жаришта на заразни болести низ светот. Слично на тоа, СЗО и Панамериканската здравствена организација редовно објавуваат неделни извештаи за болести што се пренесуваат преку инсекти, додека УКХСА анализира трендови на инфекции поврзани со патувања во Европа, вклучително и Обединетото Кралство.
Експертите предупредуваат дека глобалната мобилност и климатските промени придонесуваат за ширење на болести кои некогаш биле ограничени на одредени региони. Затоа, здравствените служби ширум светот се фокусираат не само на третман, туку и на превенција преку вакцинација и рано откривање.
Широк спектар на болести и различни нивоа на заштита
Меѓу заболувањата што остануваат во фокусот на здравствените власти се и неколку сериозни вирусни и бактериски инфекции. Мали сипаници и полио, иако во голема мера контролирани во многу земји, сè уште се појавуваат во области со понизок опфат на вакцинација, претставувајќи ризик за патниците.
Болести пренесувани од комарци, како денга, чикунгуња и жолта треска, се распространети во тропските и суптропските региони, додека западнонилската треска и јапонскиот енцефалитис повремено предизвикуваат локални епидемии. Иако за дел од овие заболувања постојат вакцини, ризикот останува висок во региони со активна циркулација на вирусите.
Колерата, која сè уште е присутна во повеќе земји, останува предизвик за јавноздравствените системи, особено во услови на хуманитарни кризи и недостиг од чиста вода. СЗО продолжува да препорачува употреба на орални вакцини како дел од превентивните мерки.
Ебола и Марбург вирусната болест, иако ретки, предизвикуваат сериозни епидемии со висока смртност во одредени делови од Африка. За некои од овие вируси постојат одобрени вакцини, но нивната примена најчесто е ограничена на ризични групи и епидемиски жаришта.
Во исто време, заболувања како хепатит А и Б, грип, тифус, туберкулоза и ротавирус остануваат присутни глобално, и за нив постојат добро воспоставени вакцини кои значително го намалуваат ризикот од инфекција.
Нови закани и сè поголем фокус на превенцијата
Покрај познатите болести, здравствените агенции следат и нови или повторно појавени инфекции, како мпокс, Зика вирусот и други зоонозни заболувања. За дел од нив сè уште нема целосно развиени или универзално достапни вакцини, што ја нагласува потребата од постојано следење на глобалната епидемиолошка состојба.
Иако напредокот во вакцинологијата во последните години овозможи заштита од сè поголем број болести, експертите предупредуваат дека ниедна мерка не е доволна сама по себе. Комбинацијата од вакцинација, навремени медицински информации и одговорно однесување при патување останува клучна за намалување на ризикот.
