Кај млади возрасни лица кои користат електронски цигари е забележано намалување на одредени показатели на белодробната функција во период од една година, покажува ново научно истражување објавено во списанието „Tobacco Control“.
Резултатите отвораат прашања за можните долгорочни последици од користењето електронски цигари, иако експертите предупредуваат дека студијата е спроведена на мал број испитаници и не може со сигурност да докаже дека токму електронските цигари го предизвикале забележаното намалување.
Истражувањето, предводено од Симанта Рој, опфатило 22 лица на возраст од 21 до 35 години, кои претежно користеле електронски цигари.
Научниците ја измериле нивната белодробна функција на почетокот на истражувањето, а потоа повторно по просечно 12 месеци.
По една година забележан пад на белодробната функција
Истражувачите следеле неколку важни показатели за работата на белите дробови, меѓу кои и FEV1, односно количеството воздух што човек може присилно да го издише во првата секунда по длабоко вдишување.
Овој показател се користи при процена на здравјето на дишните патишта и дијагностицирање одредени белодробни заболувања.
По повторното тестирање, научниците забележале намалување на вредностите на FEV1 во споредба со првичното мерење.
Дополнително, анализата покажала дека кај лицата кои почесто користеле електронски цигари бил забележан поголем пад на овој показател.
Сепак, разликите поврзани со зачестеноста на користењето не биле статистички значајни, што значи дека истражувањето не обезбедува доволно силни докази за сигурна поврзаност.
Колку почесто користеле електронски цигари, толку поголем бил забележаниот пад
Според објавените резултати, истражувачите ги анализирале промените во белодробната функција во зависност од тоа колку често испитаниците користеле електронски цигари.
Кај лицата кои пријавиле користење од пет до девет пати дневно, проценетото дополнително намалување на FEV1 изнесувало околу 100 милилитри во споредба со оние кои користеле поретко.
Кај испитаниците кои користеле електронски цигари од 10 до 29 пати дневно, проценетата разлика достигнала 190 милилитри.
Најголема разлика, од околу 240 милилитри, била забележана кај лицата кои пријавиле користење 30 или повеќе пати дневно.
Меѓутоа, научниците нагласуваат дека овие проценки не биле статистички значајни и не можат да се користат како доказ дека почестото користење директно предизвикува поголемо оштетување на белите дробови.
Можна поврзаност со хронични белодробни заболувања
Истражувачите посочуваат дека намалувањето на FEV1 е важен показател при следењето на хроничната опструктивна белодробна болест, позната како ХОББ.
Станува збор за хронично заболување кое предизвикува ограничување на протокот на воздух низ дишните патишта, отежнато дишење и постепено влошување на белодробната функција.
Авторите на студијата сметаат дека евентуалните долгорочни промени поврзани со користењето електронски цигари заслужуваат дополнително истражување, особено во однос на можниот ризик од развој на хронични респираторни заболувања.
Сепак, студијата не утврдила дека некој од учесниците развил ХОББ како последица од користењето електронски цигари.
Експертите предупредуваат: Резултатите не се конечен доказ
Независни научници предупредија дека наодите мора да се толкуваат со голема внимателност.
Кејти Ист, вонредна професорка по јавно здравје на Медицинскиот факултет Брајтон и Сасекс, посочи дека истражувањето опфатило само 22 лица и немало контролна група составена од испитаници кои не пушат и не користат електронски цигари.
Дополнителен проблем е што дел од учесниците можеле да користат и класични цигари или други тутунски производи, што ја отежнува процената на влијанието на самите електронски цигари.
Слични забелешки изнесе и Лајон Шахаб, професор на Универзитетскиот колеџ во Лондон.
Според него, дел од промените во белодробната функција можат да бидат поврзани со природни физиолошки процеси или други фактори што не биле доволно контролирани во истражувањето.
Тој нагласи дека, по дополнителните статистички корекции, забележаните промени не останале статистички значајни.
Тоа значи дека не може да се исклучи можноста резултатите делумно да се должат на случајни варијации.
Потребни се поголеми и подолгорочни истражувања
И покрај ограничувањата, научниците сметаат дека влијанието на електронските цигари врз белодробното здравје е важно прашање кое заслужува понатамошно истражување.
Особено значајно ќе биде спроведувањето поголеми студии во кои ќе се споредуваат лица што користат исклучиво електронски цигари со луѓе кои никогаш не пушеле ниту користеле вакви производи.
Потребно е и подолго следење на здравствената состојба за да се утврди дали забележаните промени се трајни и дали можат да придонесат за развој на белодробни заболувања.
Новата студија, објавена на 10 ноември 2026 година во научното списание „Tobacco Control“, претставува прелиминарен показател за можни промени во белодробната функција кај корисниците на електронски цигари.
Иако резултатите не докажуваат директна причинско-последична врска, тие ја нагласуваат потребата од дополнителни истражувања за долгорочното влијание на електронските цигари врз здравјето.
