СКОПЈЕ – Македонија влегува во нов циклус на енергетски инвестиции, кои се вклучени во Годишниот план за изградба на енергетски објекти за 2026 година. Вкупниот потенцијал за инвестирање е 5,7 милијарди евра, истакна министерката за енергетика, рударство и минерални суровини, Сања Божиновска. На гостувањето во емисијата „Став на регионот“ на Newsmax Balkans, кое беше реализирано во нивното студио во Скопје, министерката детално го образложи новиот енергетски курс на државата, фокусиран на обновливи извори, регионално поврзување и заштита на стандардот на граѓаните.
Рекорден интерес на инвеститорите и нови технологии
Министерката Божиновска посочи дека формирањето на новото Министерство за енергетика донесе крај на бирократските лавиринти и „бркањето документи“ низ десетина различни институции, што резултираше со огромен интерес од инвеститорите.
„Интересот беше огромен. Имавме 284 поднесени иницијативи, а успешно, според наведените критериуми, поминаа 67 иницијативи“, вели Божиновска.
Таа појасни дека вкупната бројка на инвестиции само за енергетските објекти изнесува 3,7 милијарди евра. Новитет оваа година е воведувањето на батериски системи за складирање на енергија, за кои се проценува дека ќе донесат дополнителни инвестиции од 1,1 до 2 милијарди евра. Со тоа, вкупниот инвестициски потенцијал достигнува околу 5,7 милијарди евра. Најголем интерес има за соларни фотоцентрали поради климатските погодности на земјата, но се планираат и ветерни паркови, како и когенеративни гасни централи.
Стратешка цел: Од увозно зависна земја до извозник на струја
Божиновска нагласи дека примарна цел е намалување на увозот на електрична енергија, кој во 2024 година изнесувал само 11%, што таа го оцени како добар показател. Амбициите на Владата одат подалеку – Македонија да стане извозник на електрична енергија во наредните три до пет години.
„Ние веќе имаме 40% од произведената електрична енергија од зелени извори во 2024 година, што е според европски стандарди и мислам дека сме одлични“, истакна министерката, додавајќи дека се работи на интерконекциско поврзување со сите соседи, вклучително и новото поврзување со Албанија.
Капитални проекти: „Чебрен“, гасификација и регионално поврзување
Во однос на стратешките објекти, министерката го актуелизираше проектот за хидроцентралата „Чебрен“, кој датира уште од 60-тите години. Владата сега бара сериозен стратешки партнер за овој комплекс, чија изградба се проценува на над милијарда евра и ќе трае минимум седум години.
Значаен фокус е ставен и на гасното поврзување. Божиновска најави дека Македонија треба да стане енергетски јазол во регионот преку поврзување со Грција и Србија. За интерконекторот со Грција, таа истакна дека по повторениот тендер е постигната цена пониска за над 10 милиони евра, а изведбата ја добила домашна компанија.
„Кога ќе ја имаме врската Грција-Македонија и Македонија-Србија, Македонија ќе биде енергетски јазол. Тоа ќе значи и транзит и пари кои ќе останат во буџетот“, појасни Божиновска.
Стабилна цена на струјата за граѓаните
И покрај флуктуациите на берзите и високите производствени трошоци, министерката увери дека Владата води грижа за стандардот на граѓаните преку субвенционирање на цената на електричната енергија.
„Ние како одговорна влада цената ја даваме за 65 евра за мегават час, иако производствената е многу повисока. Свесно даваме сè за граѓаните да немаат ценовни шокови“, децидна беше Божиновска, додавајќи дека оваа зима поминала без недостаток на електрична енергија и со стабилно производство од РЕК Битола, каде се направени неопходните ремонти.
Европски курс и пофалби од Виена
На крајот од интервјуто во студиото на Newsmax Balkans, Божиновска се осврна и на евроинтеграциските процеси во енергетиката. Таа истакна дека новиот Закон за енергетика е целосно усогласен со ЕУ легислативата и дека земјата ги следи роковите од реформската агенда.
„На состанокот на Енергетската заедница во Виена бевме меѓу лидерите и бевме пофалени како едни од подобрите во регионот“, заклучи министерката.
Божиновска најави и дека Скопје наскоро ќе биде домаќин на регионална иницијатива за енергетска соработка, со цел регионот подготвено да го дочека драстичното зголемување на побарувачката на струја наметнато од развојот на вештачката интелигенција и дата центрите.
