Денес православните верници го одбележуваат споменот на чудесното јавување на Чесниот Крст во Ерусалим: настан што, според преданието, длабоко ги изненадил и верните и неверните во IV век.
Историските преданија го поврзуваат овој необичен феномен со времето на царот Констанс, син на Свети Константин Велики, кога Ерусалимската црква ја раководел патријархот Кирил. Во раните утрински часови, околу девет часот, над Голгота се појавил светлосен знак во облик на Крст, кој, според сведоштвата, блескал со интензитет поголем од сончевата светлина и се простирал кон небото над Елеонската Гора.
Сцената, како што е пренесена во преданијата, предизвикала силно восхитување и стравопочит кај народот. Луѓето ги оставиле секојдневните работи и се собрале за да го набљудуваат необјаснивото небесно појавување. Настанот не останал само како чудо за гледање, напротив, според црковното предание, тој станал пресвртница за многумина. Дел од оние кои дотогаш не верувале, како и припадници на аријанското учење, се вратиле кон православната вера, уверени од силата на знакот што го виделе.
Патријархот Кирил, во духот на настанот, му се обратил на царот Констанс, опишувајќи го она што се случило во Ерусалим – доживување што за многумина било доказ дека верата не се темели само на човечка логика и земна мудрост, туку и на мистичното и божественото откровение.
Овој настан, кој црковната традиција го датира околу 7 мај 357 година, останал запаметен како едно од силните сведоштва за духовната димензија на христијанството и неговото толкување на чудото како поттик за вера и преобразба.
Во негов спомен, Тропарот поетски го опишува Крстот како светлосен знак што го осветлува светот, носејќи утеха, сила и спасение за верниците, преку молитвите кон Пресвета Богородица.
