Кристално чисти реки во Алјаска стануваат портокалови: Научниците предупредуваат на опасни последици
Десетици реки и потоци во северна Алјаска, кои некогаш имале кристално чиста вода, добиваат необична портокалова боја. Истражувачите предупредуваат дека промената не е само визуелна, туку може да влијае врз квалитетот на водата, рибниот фонд и екосистемите во Арктикот.
Научен тим од американската Служба за национални паркови, Геолошкиот институт на САД, Универзитетот во Калифорнија и други институции идентификувал 75 локации во планинскиот венец Брукс, на огромно подрачје со големина приближно колку американската сојузна држава Тексас.
Некои од променетите водотеци се толку големи што нивната портокалова боја може да се забележи и на сателитски снимки.
Екологот Џон О’Донел првпат ја забележал необичната појава во 2018 година, кога видел река која изгледала како да е покриена со рѓа, иако само една година претходно водата била чиста.
„Колку повеќе летавме наоколу, толку повеќе почнавме да гледаме портокалови реки и потоци. На некои места изгледаат речиси како сок од портокал“, изјавил О’Донел.
Необичната боја првично ги потсетила истражувачите на загадување поврзано со рударство и киселинско истекување. Сепак, во близина на истражуваните реки нема рудници.
Една од главните хипотези е дека промената е поврзана со топењето на пермафростот, односно трајно замрзнатото тло.
Како што се загрева почвата, минералите и металните руди кои со децении, векови или илјадници години биле заробени во замрзнатото тло можат да дојдат во контакт со вода и кислород. Тоа може да доведе до ослободување на киселини и различни метали во водотеците.
Хемиските анализи покажале драматични промени во водата. Во некои примероци измерена е pH вредност од само 2,3, додека просечната вредност во овие реки е околу 8.
Во примероците се забележани зголемени концентрации на железо, цинк, никел, бакар и кадмиум. Железото е особено важно за промената на бојата, бидејќи неговото присуство придонесува водата да добие карактеристична портокалова нијанса.
Научниците предупредуваат дека последиците може да бидат многу посериозни од самата промена на бојата. Зголемената киселост и присуството на метали можат да влијаат врз рибите, безрбетниците и нивните живеалишта.
Потенцијално се загрозени и локалните заедници кои зависат од арктичките водотеци за вода и риболов. Доколку квалитетот на водата продолжи да се влошува, во иднина може да биде потребен дополнителен третман на водата пред да се користи за пиење.
Сателитските снимки покажуваат дека појавата не е целосно нова. Траги од портокалово обојување на водотеците се забележани уште од 2008 година, а истражувачите велат дека проблемот постепено се шири од помалите извори кон поголемите реки.
Научниците продолжуваат со истражувањата за да утврдат што точно го активира процесот и какви би можеле да бидат неговите долгорочни последици.
Пермафростот засега останува една од главните хипотези. Доколку затоплувањето продолжи, дополнителното одмрзнување на замрзнатото тло би можело да создаде услови за појава на нови портокалови и хемиски изменети реки и потоци.
