Металуршкиот инженер Виктор Грозданов упати остри критики до претседателот на СДСМ, Венко Филипче, по неговите изјави за отворањето нови рудници и можните последици врз здравјето на граѓаните и животната средина.
Во авторски текст за „НетПрес“, Грозданов го обвини Филипче дека со своите изјави ги претставува инженерите, геолозите, рударите и металурзите како застапници на туѓи финансиски интереси и како закана за населението.
Тој побара јавната дебата за рудниците да се води врз основа на стручни анализи, технички податоци и проверливи факти, наместо преку, како што оценува, генерализирање и политички квалификации на цела професионална заедница.
Прашања за „Иловица-Штука“ и инвеститорите
Грозданов побара од Филипче да го образложи својот однос кон компаниите и финансиските институции поврзани со проектот „Иловица-Штука“, споменувајќи ги „Трафигура“ и Европската банка за обнова и развој.
Тој оцени дека големината и меѓународното присуство на инвеститорите не треба автоматски да се претставуваат како доказ за дејствување спротивно на интересите на Македонија.
Според официјалниот финансиски извештај, „Трафигура“ во 2025 година остварила приход од 240,3 милијарди долари и нето-добивка од 2,7 милијарди долари.
Сепак, финансиската моќ на компанијата сама по себе не дава одговор на прашањата за еколошката, економската и техничката оправданост на конкретниот рударски проект, за што се потребни посебни стручни процени и институционални одлуки.
Го отвори и прашањето за модуларните болници
Во реакцијата Грозданов се осврна и на изградбата на модуларните болници, вклучително и на објектот во Тетово, поставувајќи прашања за материјалите употребени при нивната изградба и противпожарните барања во тендерската документација.
Тој бара од Филипче да одговори дали биле употребени сендвич-панели со полиуретанско јадро и какви стандарди за отпорност на пожар биле предвидени.
Овие наводи во авторскиот текст се изнесени како прашања и обвинувања, без приложена техничка документација или други докази врз основа на кои би можеле да се потврдат. Поради тоа, тие не можат да се третираат како утврдени факти.
Спор околу локалните референдуми
Грозданов се повика и на постапката на Уставниот суд во врска со одлуките на Советот на Општина Босилово за распишување локален референдум за рудникот „Иловица“ и за отворање други рудници за металични минерални суровини.
Во предметот У.бр.105/2017, Уставниот суд повел постапка за оценување на уставноста и законитоста на двете одлуки. Во образложението е наведено дека доделувањето концесии и дозволи за експлоатација на минерални суровини е во надлежност на централната власт, а локален референдум може да се распише за прашања од надлежност на општината.
Грозданов го постави прашањето како ваквата судска практика би се одразила врз евентуалните нови иницијативи за локално изјаснување поврзани со рудници и експлоатација на минерални суровини.
Бара одговори и за протестите од 2023 година
Во текстот се поставуваат прашања и за организацијата и финансирањето на протестите против спојувањето на концесиите за „Иловица-Штука“ во 2023 година.
Грозданов наведува број на возила од повеќе градови и населени места за кои тврди дека превезувале учесници, но не приложува докази за тоа кој го организирал или го платил транспортот.
Тој побара од Филипче и од раководството на СДСМ јавно да одговорат дали партиски структури биле вклучени во организацијата и финансирањето на протестите.
Реакцијата на Грозданов е напишана со исклучително остар и навредлив речник. Во неа се изнесени повеќе политички оценки и сериозни обвинувања, кои треба да се разграничат од проверените факти. Во доставениот текст не е вклучен одговор од Филипче на овие наводи.
