Киев интензивно работи на иницијатива за формирање на специјален меѓународен трибунал чија цел би била да се утврди и санкционира правната одговорност за одлуката за почеток на војната против неа. Наместо класичен судски механизам кој се занимава со поединечни воени злосторства, овој предлог се фокусира на самата „агресија“ како клучно кривично дело, одлуката да се започне инвазијата.
Според портпаролот на украинското Министерство за надворешни работи, Георги Тихи, станува збор за процес што не е само декларативен, туку веќе има конкретни политички и институционални чекори. Тој нагласува дека идејата се развива во партнерство со Советот на Европа и дека во неа се вклучени повеќе од дваесет држави, со финансиска и организациска поддршка од Европската Унија.
Замислата е судот да функционира како ad hoc механизам, со потенцијално седиште во Хаг, и да овозможи гонење на највисоките политички и воени структури кои, според украинската позиција, ја донеле одлуката за војната. Во таа рамка се споменуваат не само руски официјални лица, туку и поединци од други држави кои се смета дека ја поддржувале или овозможувале агресијата.
Еден од најконтроверзните елементи на предлогот е можноста за судења во отсуство на обвинетите, што би овозможило постапки дури и доколку тие не се физички достапни за правосудните органи. Според украинската аргументација, тоа е единствениот начин да се избегне правна блокада и да се обезбеди дека одговорноста нема да остане само теоретска.
Тихи во своите изјави ја нагласува идејата дека без казнивост за највисокото ниво на одлучување, не може да се зборува за вистинска правда ниту за траен мир. Според него, токму одлуката за почеток на војната е „основното кривично дело“ од кое произлегуваат сите последователни злосторства.
Украинската страна го поставува овој проект во поширок историски контекст, повлекувајќи паралели со Нирнбершките процеси, кои, како што се наведува, биле подготвувани уште додека Втората светска војна сè уште траела. Со тоа се испраќа порака дека правната инфраструктура за одговорност мора да се гради паралелно со самите конфликти, а не дури по нивното завршување.
Иако иницијативата сè уште е во развојна фаза, Киев инсистира дека таа претставува повеќе од дипломатски проект, ја дефинира како обид да се постави нов стандард во меѓународното право, каде што носителите на одлуки за војна би можеле лично да одговараат.
