Извор: Index.hr
Ормутскиот теснец повторно влегува во зона на висока напнатост, и тоа не тивко, туку со јасна демонстрација на сила. Нови сателитски снимки откриваат концентрирано присуство на десетици брзи ирански воени пловила, додека серија инциденти со трговски бродови дополнително го разнишуваат чувството за безбедност на еден од најважните поморски коридори во светот.
Сликите од европскиот сателит Sentinel-2 покажуваат најмалку триесетина мали борбени чамци, распоредени северно од теснецот, во близина на иранското крајбрежје. Аналитичарите не гледаат случајност во ваквата формација, напротив, станува збор за внимателно осмислена порака: Иран е подготвен да ја контролира играта таму каде што глобалната економија е најранлива.
Овој развој на настаните доаѓа веднаш по драматичен ден на море. Два контејнерски брода беа пресретнати и одведени кон ирански пристаништа, додека трет беше оштетен во вооружен инцидент. Нападите, според извештаи од меѓународни поморски извори, вклучувале директен оган од брзи чамци — тактика која одамна е препознатлив потпис на Islamic Revolutionary Guard Corps.
Но вистинската приказна не е само во бројот на пловила, туку во начинот на кој тие функционираат.
Иранската стратегија се потпира на т.н. „флота од комарци“: огромен број мали, агилни и релативно евтини чамци кои ја претвораат географијата на Персискиот Залив во оружје. Овие пловила, со минимален екипаж и импресивна брзина, се создадени не за класични битки, туку за нешто многу поефикасно: контролиран хаос.
Во тесниот и плиток Ормут, каде големите воени бродови се ограничени во маневрирањето, овие „комарци“ стануваат предатори. Тие напаѓаат во рој, од повеќе правци истовремено, создавајќи ситуација во која дури и технолошки супериорни флоти се доведени до раб на преоптоварување. Секој напад е краток, брз и прецизен: приближување, удар, исчезнување.
Но зад оваа тактика стои поширока стратегија. Чамците не делуваат сами, тие се дел од комплексен систем што вклучува морски мини, крајбрежни ракетни системи и беспилотни летала. Заедно, тие создаваат слоевита закана која не цели кон директна воена победа, туку кон нешто посуптилно и подеднакво моќно: економска дестабилизација.
Ормутскиот теснец е артерија низ која тече околу една петтина од светската нафта. Доволно е само да се наруши довербата во неговата безбедност за да скокнат цените, да се пренасочат бродови и да се создаде глобален притисок. Токму тоа е суштината на иранскиот пристап, минимален директен судир, максимален глобален ефект.
Историјата покажува дека ова не е нова игра. Корените на ваквата стратегија водат назад до Tanker War во 1980-тите. Но денес, со модерна технологија и децентрализирани сили, таа е далеку поефикасна, и потешка за неутрализирање.
