Американската вселенска агенција НАСА ја засилува подготовката за долгорочно човечко присуство на Месечината, откривајќи нова генерација роботски лендери, беспилотни летала и транспортни возила што ќе ја постават основата на идната лунарна база. Планот е дел од пошироката стратегија за враќање на астронаути на површината на Месечината и воспоставување постојана инфраструктура.
Според информации објавени од Би-Би-Си Њуз, во програмата се вклучени неколку приватни компании, меѓу кои и вселенската фирма Блу Ориџин на Џеф Безос. Таа ќе учествува во развојот на лендери и автономни системи за прецизно слетување и навигација.
Паралелно со американските планови, се одвива и засилена глобална конкуренција за Месечината. САД имаат цел повторно да испратат астронаути во текот на следните години, но се соочуваат со силен притисок од Кина, која најавува човечко слетување до 2030 година и веќе интензивно ја развива својата вселенска програма преку станицата Тиангонг.
Во меѓувреме, НАСА работи и на мисиите од програмата „Артемис“, при што еден од најзначајните чекори беше летот на мисијата Артемис II, во која астронаути орбитираа околу Месечината. Иако ова се смета за голем напредок, дел од експертите сметаат дека техничките предизвици сè уште се значајни.
Клучен дел од новата стратегија е таканаречената „Ignition Moon Base“, проект што предвидува развој во три фази. Прво ќе се испраќаат роботски лендери и дронови за мапирање на теренот, особено на јужниот пол на Месечината, каде се претпоставува дека постојат резерви од замрзната вода.
Потоа следува фаза на испорака на специјализирани возила и опрема за комуникација и научни истражувања. Во оваа фаза учествуваат компании како Интуитив Машинс и Астроботикс, кои добија договори за развој на лунарни лендери и товарни мисии. Еден од нивните системи треба да слета во близина на кратерот Нобиле, област што се смета за особено важна поради научниот потенцијал.
Според плановите, до крајот на деценијата би можеле да се реализираат десетици роботски мисии, кои ќе обезбедат неколку тони опрема на површината на Месечината. Овие подготовки треба да овозможат подоцнежна изградба на енергетска инфраструктура, вклучувајќи и нуклеарни реактори со фисија, комбинирани со соларни системи.
Последната цел е најамбициозна: до почетокот на 2030-тите да се создадат услови за „полутрајни“ живеалишта каде астронаути би можеле подолг период да престојуваат, да спроведуваат научни експерименти и да користат лунарни ровери за пошироко истражување на површината.
И покрај амбициозната временска рамка, дел од научната заедница останува скептична. Лунарниот научник д-р Симеон Барбер од Отворениот универзитет предупредува дека најголемиот предизвик останува безбедното слетување и враќање на астронаутите од Месечината.
Дополнителна неизвесност создава и развојот на човечкиот лендер што треба да го изгради СпејсИкс, клучен партнер на НАСА во програмата за слетување. Иако договорите се веќе склучени, проектот се соочува со доцнења и технички пречки.
Поради тоа, експертите оценуваат дека новата „лунарна трка“ меѓу САД и Кина нема да зависи само од политичките амбиции, туку и од способноста навремено да се реализираат сложените технолошки системи потребни за трајно човечко присуство надвор од Земјата.
