УТРО.мк

Пред повеќе од 2.000 години во Битола се мерело времето со сончев часовник: Камен открива неверојатна историја

Пред повеќе од 2.000 години во Битола се мерело времето со сончев часовник: Камен открива неверојатна историја
Vero

Пред повеќе од 2.000 години, во античкиот град Хераклеја Линкестис, во непосредна близина на денешна Битола, жителите го мереле времето со помош на Сонцето и специјално изработени инструменти.

За ова сведочи мермерен постамент со латински натпис, откриен при археолошките истражувања во 1964 година, кој открива дека во Хераклеја бил поставен сончев часовник уште во 10 година од нашата ера.

Особено интересно е што натписот овозможува прецизно датирање на споменикот преку два различни календарски системи.

Мермерен предмет откриен во 1964 година

Археолошкото откритие било направено во 1964 година, при ископувањата што ги водела археологот Гордана Томашевиќ.

Станува збор за правоаголен постамент од бел мермер, со димензии од 51 на 39 сантиметри и дебелина од 18,5 сантиметри.

Предметот бил откриен на околу 2,2 метри под прагот на еден од истражуваните римски објекти.

Интересно е што постаментот веќе бил искористен како градежен материјал во некоја подоцнежна фаза, поради што бил пронајден превртен, со натписот свртен надолу.

На неговата горна површина биле зачувани вдлабнатини и траги од прицврстување, кои укажувале дека некогаш на него стоел друг предмет.

Археологот Томе Јанакиевски, кој научно го обработил наодот, заклучил дека станува збор за основа на сферичен сончев часовник.

Каменот ја открива точната година – 10 година од нашата ера

Најзначајниот дел од откритието е латинскиот натпис врежан на предната страна на постаментот.

Во него се споменуваат римските консули Гај Јуниј Силан и Публиј Корнелиј Долабела, кои заедно ја извршувале конзулската должност во 10 година од нашата ера.

Дополнително, натписот ја содржи и 157 година според македонската провинциска ера.

Кога таа година ќе се пресмета според современиот календар, повторно се добива 10 година од нашата ера.

Со тоа, два различни начини на датирање ја потврдуваат староста на мермерниот споменик.

Познато е и кој платил за сончевиот часовник

Натписот открива уште еден интересен податок – името на човекот кој го финансирал поставувањето на часовникот.

Станува збор за Луциј Мариј Терциј, син на Луциј, кој од сопствени средства обезбедил изработка и поставување на инструментот.

Овој податок покажува дека во античка Хераклеја постоеле поединци кои вложувале лични средства во предмети и опрема од јавен интерес.

Истовремено, споменикот сведочи за примената на технички и математички знаења во градот за време на Римската Империја.

Како се мерело времето пред повеќе од 2.000 години?

Сончевите часовници функционирале преку следење на сенката што ја создава Сонцето.

Посебен покажувач, наречен гномон, фрлал сенка врз камена површина на која биле врежани линии за означување на часовите.

Како што се менувала положбата на Сонцето во текот на денот, така се поместувала и сенката.

Кај сферичните сончеви часовници, површината била вдлабната и заоблена, со внимателно распоредени линии.

За изработката на вакви инструменти биле потребни знаења од геометријата, астрономијата и обработката на камен.

Во античко време часовите немале секогаш иста должина

Еден од најинтересните факти е дека во римскиот период дневното време се пресметувало поинаку од денешниот систем.

Светлиот дел од денот најчесто се делел на дванаесет часови, без разлика на годишното време.

Тоа значело дека во лето, кога денот бил подолг, и дневните часови траеле подолго.

Во зима, кога дневната светлина била пократка, часовите биле пократки.

Само во периодите околу пролетната и есенската рамноденица нивното времетраење било приближно еднакво на денешните 60 минути.

На тој начин, античките жители го организирале секојдневниот живот според природниот циклус на Сонцето.

Оригиналниот часовник не е целосно зачуван

Иако мермерниот постамент е зачуван, самиот сончев часовник не бил пронајден во целост.

Научната реконструкција на неговиот изглед се заснова на трагите од прицврстување и споредбите со други антички сончеви часовници.

Предметот е документиран во археолошката евиденција на Хераклеја Линкестис под инвентарен број 1615.

Затоа, иако постои силна археолошка основа за неговото идентификување како постамент на сферичен сончев часовник, неговиот точен првобитен изглед не може целосно да се утврди.

Хераклеја – сведоштво за античката наука во Македонија

Овој археолошки наод претставува значајно сведоштво за животот во Хераклеја пред повеќе од два милениума.

Покрај тоа што ја потврдува употребата на инструменти за мерење на времето, натписот дава важни информации за календарските системи, јавниот живот и културата во римска Македонија.

Според научната обработка на Томе Јанакиевски, станува збор и за најраниот прецизно датиран латински натпис откриен во Хераклеја до времето на неговото истражување.

Мермерниот постамент е уште еден доказ дека историјата на античките градови во Македонија не ја сочинуваат само монументалните градби, театрите и мозаиците, туку и технолошките достигнувања што им овозможувале на луѓето подобро да го организираат својот секојдневен живот.

Dijamant Lotarija
Loto & Dzoker
Green Machines

Сподели го овој напис

Kalinka Lotarija
Horoskop Lotarija
Филигран