Светската јавност сега има можност да се запознае со уникатното предисториско наследство на Македонија, благодарение на најновиот број на престижното списание Archaeology Magazine. Во фокусот на прилогот се древните антропоморфни модели на куќи, артефакти кои ги откриваат културните и духовните практики на неолитските заедници.
Археологот Гоце Наумов од Центарот за истражување на предисторијата ја објаснува важноста на овие модели: тие не се само минијатурни претстави на живеалишта, туку и симболичен одраз на социјалните трансформации во неолитскиот период. Првично создадени во Пелагонија, а подоцна распространети низ целата територија на Македонија, овие модели ја рефлектираат обредната функција на куќата како простор кој ја штити и поврзува заедницата.
Според прилогот, антропоморфните модели честопати служеле како комеморативни ламби, со кои се оддавала почит кон основачите на куќите и духовните чувари на семејните огништа. Во таа смисла, секој модел е повеќе од предмет – тој е сведоштво за духовниот живот и колективната меморија на неолитските заедници.
Центарот за истражување на предисторијата нагласува дека ова признание од еден од најчитаните светски археолошки магазини е само прв чекор кон глобалната афирмација на македонското културно наследство. Сепак, потребна е поголема заштита и поширока презентација на овие редки артефакти, кои заслужуваат постојано внимание од светската научна и културна јавност.
