
Пред околу 1.400 години, на територијата на денешна Македонија, мајстори изработувале стаклени предмети со помош на специјални печки и алатки за дување стакло. Доказ за ова е археолошкото откритие во древниот град Баргала, кај Штип, каде што е пронајдена вистинска стакларска работилница од доцната антика.
Истражувањата спроведени меѓу 2009 и 2011 година откриле производствен комплекс со печка, метални и керамички цевки, суровини и остатоци од стакло.
Откритието е документирано во научните трудови на археолозите Илинка Атанасова и Трајче Нацев и претставува значајно сведоштво за занаетчиството и технологијата на територијата на Македонија во VI и почетокот на VII век.
Работилницата била сместена во одбранбена кула
Античкиот град Баргала се наоѓа во подножјето на планината Плачковица, во околината на селото Горен Козјак, на приближно 17 километри од Штип.
Во доцната антика градот претставувал важен утврден центар, со развиени верски, стопански и занаетчиски активности.
При археолошките ископувања во Кула 7, која првично била дел од градскиот одбранбен систем, била откриена работилница за стакло.
Производствениот простор имал димензии од приближно 12,6 на 6,3 метри и бил поделен на неколку функционални целини.
Ова покажува дека дел од некогашните воени објекти биле приспособени за економски активности.
Пронајдена печка за обработка на стакло
Едно од најзначајните откритија е специјалната печка со два функционални дела.
Во долниот дел се наоѓало ложиштето, додека во горниот се одвивале процесите поврзани со загревањето и обработката на стаклената маса.
Горната комора имала кружна основа со пречник од околу 1,25 метри.
На ѕидовите биле забележани траги од изложеност на високи температури, а конструкцијата имала и отвори за одржување на огнот и регулирање на воздухот.
Наодите им овозможиле на археолозите подобро да ја разберат технологијата користена во оваа древна работилница.
Откриени метални цевки што се користеле за дување стакло
Особено интересно е откритието на две метални цевки, зачувани во должина од 40 и 23 сантиметри.
Археолозите ги поврзуваат со техниката на дување стакло, која овозможувала изработка на шупливи предмети.
Покрај металните алатки, биле пронајдени и пет цели керамички цевчиња, долги меѓу 7 и 14 сантиметри, како и повеќе фрагменти.
Техниката на дување стакло се појавила во античкиот свет многу порано, но откритијата во Баргала покажуваат дека таа била позната и користена во овој регион во доцната антика.
Во работилницата имало суровини и големи количества скршено стакло
Археолозите откриле и материјали поврзани со стакларското производство, меѓу кои кварцен песок, вар и значителни количества стаклени фрагменти.
Најголем дел од пронајденото стакло имало зеленикаво-жолта нијанса, но биле откриени и сини и кафеави примероци.
Ваквите наоди укажуваат на организирана обработка на стаклен материјал.
Сепак, истражувачите не можат со сигурност да утврдат колкав дел од производството бил заснован на изработка од основни суровини, а колкав на повторно топење и преработка на старо стакло.
Можно е Баргала да снабдувала и други населби
Големината на работилницата, нејзината опрема и количеството пронајден производствен отпад отвораат можност стакларството во Баргала да имало пошироко економско значење.
Истражувачите претпоставуваат дека работилницата можеби произведувала стаклени предмети и полуфабрикати за потребите на населението во околните населби.
Сепак, оваа претпоставка сè уште не е дефинитивно потврдена.
Датирањето на работилницата е поткрепено и со откриените монети од времето на византиските владетели Јустинијан I, Јустин II и Маврикиј Тибериј.
Врз основа на археолошките наоди, нејзиното функционирање се поврзува со VI и почетокот на VII век.
Баргала открива значаен дел од древното стопанство во Македонија
Стакларската работилница не е единствениот доказ за стопанските активности во античкиот град.
Во Баргала биле откриени и простори поврзани со производство на вино, керамика и други занаетчиски дејности.
Овие откритија покажуваат дека градот не бил само административен и одбранбен центар, туку и место во кое се развивало организирано производство.
Работилницата за стакло претставува особено значаен археолошки наод бидејќи овозможува непосреден увид во технологијата, алатките и работните процеси од пред околу 1.400 години.
Баргала е уште едно сведоштво за богатото културно и технолошко наследство на Македонија, кое се открива преку внимателните археолошки истражувања.























