Времињата кога помалите оштетувања на паркинг не беа причина за грижа одамна се минато. Денес и најблагите судири при мали брзини можат да резултираат со вртоглави трошоци, а една европска студија детално ги истражи тие износи.
Според германскиот автоклуб ADAC, најголемата европска асоцијација на возачи, наглиот раст на цените на поправките не е само последица на инфлацијата и повисоките трошоци за работна рака. Главната причина лежи во огромната количина технологија вградена во современите автомобили. Високоосетливи сензори, камери и модуларни делови кои не можат да се поправаат компонент по компонент, ги прават дури и тривијалните поправки исклучително скапи.
Висока цена и за мали удари
Да земеме пример со замена на шофершајбна. Некогаш удар од камче значеше кратка пауза за кафе додека механичарите го менуваа стаклото. Денес сервисите често мора да ги отстранат и повторно да ги калибрираат камерите на системите за одржување на лентата и автоматските светла. Она што некогаш чинело неколку стотици евра, сега лесно надминува 1.000 евра, а кај некои модели цената оди и значително над 2.000 евра.
Истата приказна се повторува и со браниците и светлата. За полесен преден судир што ќе оштети предно светло и браник, ADAC забележал сметки во распон од нешто повеќе од 3.000 евра до речиси 7.800 евра, во зависност од моделот и сложеноста на деловите. Ласерските и матричните предни светла, софистицираните сензори за асистенција на возачот и цврсто интегрираната каросерија речиси го прават невозможното да се замени само една компонента без лавина од дополнителни трошоци.
Дури и кога два автомобили излегуваат од иста производна линија, цените на деловите можат драстично да се разликуваат. Во една споредба, шофершајбната за Suzuki Swace, кој всушност е редизајнирана Toyota Corolla, била повеќе од 500 евра поскапа од онаа за „Корола“, иако автомобилите и стаклото се идентични.
Проблемот не се само преценетите делови. Многу производители забрануваат лакирање во близина на сензори, тврдејќи дека тоа може да влијае на нивната функција, со што сопствениците се принудуваат да заменуваат цели делови наместо да прават поприфатливи поправки. Критичарите сметаат дека таквиот став повеќе служи за заштита на приходите од продажба на делови отколку на безбедноста.
Влијание врз осигурувањето
Последиците се чувствуваат и надвор од сервисите. Според податоците за осигурување од студијата на ADAC, премиите за нови клиенти во Германија пораснале за 16 проценти за само една година, меѓу 2024 и 2025 година. Во последните три години, просечните премии скокнале за околу 50 проценти.
Кога и помалите оштетувања генерираат огромни сметки, осигурителните компании се прилагодуваат, а возачите го плаќаат товарот. Постарите возила се особено погодени, бидејќи релативно мала несреќа сега може да ги подигне трошоците за поправка толку високо што штетата се прогласува за тотална, иако автомобилот инаку би можел да служи уште со години.
Повик за поразумен дизајн
ADAC ги повикува производителите да престанат да вградуваат скапа и непотребна технологија во новите возила и да ги дизајнираат така што ќе бидат робусни и погодни за поправка, со заменливи компоненти кои не бараат „кредит“ за санација на помало оштетување.
Организацијата исто така ги повикува производителите да ги преиспитаат таканаречените „престижни технологии“ како ласерски светла, надворешни ретровизори со камери или електрично вовлекувачки рачки, тврдејќи дека тие носат мала реална корист, а драматично ја зголемуваат куповната цена и трошоците за поправка.
ADAC бара сложените системи да се дизајнираат така што поединечните модули ќе можат да се менуваат одделно, наместо да се наметнува замена на цели склопови. Со други зборови, да се произведуваат автомобили што можат да се поправаат, а не само да се менуваат дел по дел.
Новите заменливи леќи на предните светла на Mercedes-Benz, кои се прицврстуваат со завртки наместо со лепак, нудат практичен пример за напредок во таа насока. Наместо замена на целиот склоп на адаптивно LED светло, оштетената леќа може едноставно да се одврти и замени. Додека сите производители не усвојат ваков пристап, на возачите им останува само да внимаваат каде паркираат.
Анализа на реалните трошоци за поправки
Студијата на ADAC ги прикажува трошоците за три вида вообичаени поправки на различни возила. Првата е замена на шофершајбна, втората поправка на помало оштетување на предниот дел (ново светло и браник), а третата удар во задното крило (нов браник). Цените ги вклучуваат деловите, работната рака, лакирањето, дополнителните трошоци и ДДВ од 19 проценти.
