Извор: Jutarnji.hr
Во момент кога светските енергетски пазари се веќе под силен притисок од геополитички тензии и нестабилни цени на нафтата, информацијата дека Обединетите Арапски Емирати наводно се повлекуваат од ОПЕК отвора низа прашања за иднината на глобалната енергетска рамнотежа.
Според анализа на BBC, Емиратите, еден од највлијателните производители на нафта во рамки на организацијата, со децении беа клучен столб во системот преку кој ОПЕК го регулираше глобалниот проток и цената на суровата нафта. Од нафтените шокови во 1970-тите до денес, картелот остана еден од најмоќните инструменти за влијание врз светската економија, иако неговата доминација постепено се намалуваше.
Во тој контекст, позицијата на ОАЕ беше особено значајна. Со вториот по големина производствен капацитет во организацијата, веднаш зад Саудиска Арабија, Емиратите имаа можност да влијаат врз стабилноста на пазарот, но истовремено и ограничувања кои доаѓаа со квотите на ОПЕК. Токму тие ограничувања, кои според проценките ги држеа производните нивоа меѓу 3 и 3,5 милиони барели дневно, стануваа сè поголем извор на економско незадоволство во Абу Даби.
Во суштина, долгорочната стратегија на ОАЕ се судри со рамката на организацијата: додека државата инвестираше во проширување на капацитетите, системот на квоти го ограничуваше потенцијалот за целосна експлоатација на ресурсите. Оттука и логиката зад, како што се толкува, нивната одлука — обид да се максимизираат приходите од постојните нафтени резерви пред глобалната побарувачка да почне да опаѓа.
Но, ваквиот потег не се случува во вакуум. Регионалните тензии, особено во односите со Иран и деликатната рамнотежа со Саудиска Арабија, дополнително ја комплицираат сликата. Војната и нестабилноста во Заливот веќе влијаат врз безбедноста на клучните поморски рути, вклучително и Ормускиот теснец, една од најважните точки за глобалниот извоз на нафта.
Како одговор на тие ризици, ОАЕ наводно размислуваат за проширување на алтернативни извозни правци, вклучувајќи нафтоводи кои би го заобиколувале теснецот и би воделе директно кон пристаништа со поголем капацитет. Таквиот потег би можел значително да ја промени логистиката на енергетскиот извоз во регионот, но и да ја намали зависноста од геополитички чувствителни точки.
Истовремено, потенцијалното зголемување на производството од страна на ОАЕ би можело да отвори нова рунда конкуренција во рамките на некогашното единствено координирано тело. Економистите предупредуваат дека тоа би можело да предизвика ценовни притисоци, па дури и „војна на цени“, сценарио во кое побогатите и поразвиени економии би имале предност, додека помалите производители би биле изложени на сериозни финансиски удари.
Во поширок контекст, ваквите движења доаѓаат во време кога светот постепено ја намалува зависноста од нафтата. Електрификацијата на транспортот, особено во големите економии, веќе ја намалува глобалната побарувачка, што создава дополнителен притисок врз традиционалните производители да го забрзаат искористувањето на резервите.
Токму тука се судираат две реалности: една што сè уште зависи од нафтата како стратешки ресурс и друга што се движи кон енергетска трансформација. Во тој преоден период, секоја промена во рамките на ОПЕК има потенцијал да предизвика пошироки последици отколку што изгледа на прв поглед.
